Decyzja pomiędzy telewizją satelitarną a naziemną nie jest tak prosta jakby się mogło wydawać na pierwszy rzut oka. Mnogość dostępnych na rynku rozwiązań, parametrów technicznych i indywidualnych uwarunkowań lokalizacyjnych sprawia, że każdy przypadek warto rozpatrywać oddzielnie. W niniejszym artykule postaramy się przybliżyć najważniejsze aspekty związane z doborem, montażem oraz konfiguracją obu typów instalacji, opierając się na aktualnie dostępnym sprzęcie i realnych doświadczeniach instalatorów. Warto od razu zaznaczyć, że profesjonalny monter z cyfra.tv dysponujący odpowiednim doświadczeniem jest w stanie precyzyjnie ocenić sytuację i dobrać optymalny zestaw, gwarantujący stabilny odbiór programów takich jak Polsat czy Canal+ przez długie lata.

Podstawowe różnice w technologii przekazu satelitarnego i naziemnego

Zasadnicza różnica pomiędzy telewizją satelitarną a naziemną leży w źródle oraz sposobie dystrybucji sygnału. Nadajniki naziemne DVB-T2 są ulokowane na powierzchni ziemi, zazwyczaj na wysokich masztach lub wieżach, których zasięg jest ograniczony do konkretnego regionu. W Polsce nadajniki są rozsiane po całym kraju, a ich moc i lokalizacja determinują, jaka antena będzie potrzebna w danym miejscu. Z kolei telewizja satelitarna DVB-S2 odbiera sygnał z satelitów znajdujących się na orbicie geostacjonarnej, około 36 000 kilometrów nad równikiem. Satelity te, takie jak Astra 28.2°E czy Hot Bird 13°E, emitują sygnał pokrywający bardzo duże obszary, często całe kontynenty, jednak jego odebranie wymaga precyzyjnego nakierowania anteny parabolicznej w konkretny punkt na niebie.

Ta podstawowa różnica przekłada się bezpośrednio na rodzaj użytej anteny. W przypadku telewizji naziemnej stosuje się anteny Yagi-Uda, szerokopasmowe lub panelowe, zaprojektowane do odbioru fal w zakresie UHF. Ich konstrukcja jest nastawiona na wyłapywanie sygnałów rozchodzących się horyzontalnie. Antena satelitarna to natomiast parabola, czyli czasza o kształcie pozwalającym na skupienie bardzo słabej, równoległej wiązki mikrofalowej docierającej z kosmosu w jednym punkcie, w którym umieszczony jest konwerter LNB. To właśnie konieczność precyzyjnego ustawienia tej czaszy jest największym wyzwaniem dla instalatora.

Kluczowe elementy składowe instalacji satelitarnej

Pełny zestaw do odbioru telewizji satelitarnej składa się z kilku niezbędnych komponentów, a wybór każdego z nich ma ogromne znaczenie dla końcowego efektu. Sercem całego systemu jest oczywiście antena satelitarna, popularnie zwana talerzem. Na rynku dostępne są głównie modele offsetowe, które są łatwiejsze w montażu i regulacji niż starsze typy parabolicznych. Średnica czaszy, mierzona w centymetrach, powinna być dopasowana do satelity oraz lokalizacji odbioru. Dla satelity Astra 28.2°E w centralnej Polsce zazwyczaj wystarcza antena o średnicy 70-80 cm, jednak już na północnym wschodzie kraju lub w rejonach o słabszym sygnale może być konieczne zastosowanie czaszy 90 cm lub nawet większej.

Kolejnym absolutnie kluczowym elementem jest konwerter LNB. To niewielkie urządzenie montowane na wysięgniku przed anteną pełni rolę wstępnego wzmacniacza i konwertera częstotliwości. Odbiera on skupioną przez czaszę wiązkę mikrofalową i obniża jej częstotliwość do zakresu pasma L, które może być przesyłane standardowym kablem koncentrycznym do odbiornika wewnątrz budynku. W ofercie sklepów takich jak SatSklep.pl czy SklepSaturn.pl znajdziemy dziesiątki modeli LNB. Podstawowy podział obejmuje konwertery Single, Twin, Quad oraz nowocześniejsze technologicznie Unicable II lub JESS. Różnica polega na liczbie niezależnych wyjść oraz możliwości podziału sygnału dla wielu odbiorników. Dla pojedynczego dekodera Canal+ lub Polsat Box wystarczy LNB Single. Jeśli planujemy podpięcie dwóch telewizorów, potrzebujemy już modelu Twin, a dla większej liczby – Quad lub właśnie Unicable, który pozwala na dystrybucję sygnału do wielu pokoi przy użyciu tylko jednego kabla, co znacząco upraszcza instalację.

Ostatnim fizycznym elementem jest kabel koncentryczny. Tutaj nie warto oszczędzać. Tani, słabej jakości kabel może wprowadzać duże tłumienie, co skutkuje utratą sygnału, szczególnie na wyższych częstotliwościach i przy większych długościach. Polecanym standardem jest kabel satelitarny o impedancji 75 Ohm i średnicy żyły centralnej minimum 1 mm, z solidną, gęstą oplotką i dobrym ekranieniem, na przykład typu RG-6 lub lepszy RG-11 dla bardzo długich tras. Konieczne jest również użycie wysokiej jakości złączy F-connector, które należy starannie i szczelnie zamontować na końcach kabla, aby uniknąć dostawania się wilgoci oraz powstawia odbić sygnałowych.

Dokładność ustawienia anteny satelitarnej

Ustawienie anteny satelitarnej to proces wymagający cierpliwości i precyzji. Nawet niewielkie odchylenie rzędu kilku stopni może całkowicie uniemożliwić odbiór kanałów. Proces należy rozpocząć od ustalenia dokładnych parametrów namiarów dla wybranej pozycji orbitalnej. Dla satelity Hotbird 13E, z którego nadają kanały Polsat oraz Canal+, w okolicach Warszawy azymut wynosi około 190 stopni (licząc od północy w kierunku ruchu wskazówek zegara), a elewacja to mniej więcej 30 stopni nad horyzontem. Dokładne wartości można sprawdzić w internetowych kalkulatorach lub dedykowanych aplikacjach na smartfony, które uwzględniają konkretne współrzędne geograficzne.

Sam montaż zaczynamy od solidnego zamocowania wspornika masztu. Musi być on zamontowany absolutnie pionowo, ponieważ jakiekolwiek odchylenie będzie rzutować na wszystkie późniejsze regulacje. Po zamontowaniu czaszy i konwertera, ustawiamy przybliżone wartości azymutu i elewacji. Kolejnym etapem jest podłączenie miernika sygnału satelitarnego pomiędzy LNB a odbiornikiem. Nowoczesne mierniki, takie jak model PROMAX S.LINK 3, nie tylko mierzą siłę i jakość sygnału, ale także identyfikują satelitę i wyświetlają nazwy transponderów, co niezwykle ułatwia precyzyjne namierzenie. Bardzo powoli, wykonując minimalne ruchy, obracamy antenę w lewo i prawo, jednocześnie obserwując wskazania miernika. Gdy pojawi się sygnał, delikatnie docinamy ustawienie, aby uzyskać jego maksymalny poziom. Na koniec regulujemy kąt skręcenia konwertera (tzw. skew). Dla Hotbird 13E w Polsce wynosi on zazwyczaj około +5 stopni (obrót zgodnie z ruchem wskazówek zegara patrząc na antenę od przodu). Prawidłowe ustawienie tego parametru ma kluczowe znaczenie dla odbioru polaryzacji poziomej i pionowej bez zakłóceń.

Specyfika instalacji telewizji naziemnej DVB-T2

Instalacja naziemna, choć z pozoru prostsza, również ma swoje niuanse. Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, nadajniki których multipleksów (MUX) są dostępne w danej lokalizacji. Najłatwiej zrobić to za pomocą map zasięgu udostępnianych przez EmiTel lub KRRiT, albo wpisując adres w kalkulatorze zasięgu na stronie telewizjanaziemna.info. Mapy te pokazują kierunek, odległość do nadajnika oraz przewidywaną moc sygnału. To determinuje wybór typu anteny. W strefie dobrego i bardzo dobrego odbioru, często wystarcza kompaktowa antena pokojowa. W strefie słabszego zasięgu lub w otoczeniu przeszkód konieczna będzie antena zewnętrzna, najczęściej kierunkowa Yagi o odpowiedniej liczbie elementów, zamontowana jak najwyżej.

Anteny naziemne dzielimy również ze względu na zakres częstotliwości. Obecnie multipleksy w Polsce nadają w paśmie UHF, na kanałach 21-48. Dlatego należy wybierać anteny szerokopasmowe, przeznaczone właśnie dla tego zakresu. Antena wąskopasmowa, dostrojona do konkretnego kanału, teoretycznie może zapewnić lepszy odbiór, ale tylko dla jednego multipleksu, co w praktyce jest rozwiązaniem mało uniwersalnym. Podobnie jak w instalacji satelitarnej, ważna jest jakość kabla i złączy. Długie odcinki kabla wymagają czasami zastosowania przedwzmacniacza antenowego, który kompensuje tłumienie, jednak należy go używać rozsądnie, aby nie doprowadzić do przesterowania i zakłóceń. Właśnie z tymi problemami często spotykają się monterzy cyfra.tv, którzy są w stanie dobrać odpowiedni wzmacniacz i prawidłowo go zamontować.

Porównanie stabilności odbioru i wpływu warunków atmosferycznych

Jednym z najczęściej poruszanych tematów jest wrażliwość obu systemów na pogodę. Telewizja satelitarna jest bardziej podatna na tzw. rain fade, czyli chwilowe zaniki sygnału podczas bardzo intensywnych opadów deszczu lub gęstych, burzowych chmur. Woda w atmosferze tłumi fale w paśmie Ku, w którym nadają satelity. Im mniejsza jest antena, tym ten efekt będzie bardziej odczuwalny. Dlatego w rejonach o częstych, ulewnych deszczach zaleca się montaż nieco większej czaszy niż wynika to z teoretycznych obliczeń. Zjawisko to ma charakter krótkotrwały i ustępuje zaraz po przejściu chmury.

Telewizja naziemna jest generalnie bardziej odporna na złe warunki pogodowe, jednak również może doświadczać problemów. Silny wiatr może poruszyć lub przemieścić antenę, powodując chwilowe drgania obrazu lub jego zanik. Mgła i mżawka mają minimalny wpływ na sygnał UHF, ale gęsty, mokry śnieg oblepiający elementy anteny kierunkowej może powodować częściowe tłumienie. Ogólnie rzecz biorąc, dobrze wykonana instalacja naziemna charakteryzuje się bardzo wysoką stabilnością przez cały rok. W obu przypadkach solidny montaż wykonany przez doświadczonego instalatora jest gwarantem bezawaryjności, ponieważ odpowiednio zabezpieczona antena nie ulegnie przemieszczeniu nawet podczas wichury.

Który rodzaj telewizji wybrać

Ostateczna decyzja pomiędzy satelitą a naziemną zależy od indywidualnych potrzeb i możliwości technicznych. Telewizja satelitarna oferuje nieporównywalnie większą liczbę kanałów, w tym wiele w wysokiej rozdzielczości 4K, oraz dostęp do międzynarodowych stacji. Jest idealnym rozwiązaniem dla osób poszukujących bogatej oferty programowej, jaką zapewniają platformy Polsat Box czy Canal+, oraz mieszkających poza zasięgiem dobrej jakości sygnału naziemnego. Wymaga ona jednak wolnego widoku na południe oraz precyzyjnego montażu.

Telewizja naziemna DVB-T2 jest darmowa (poza koniecznością opłacenia abonamentu RST) i stosunkowo prosta w instalacji. Jej oferta programowa jest skromniejsza, ale zawiera wszystkie główne kanały krajowe i część regionalnych. Sprawdza się doskonale jako podstawowe źródło telewizji w domach, gdzie nie ma specjalnych wymagań co do liczby programów, a widok na nadajnik jest niezakłócony. W wielu przypadkach rozwiązaniem optymalnym jest uniwersalne podejście, czyli zastosowanie dekodera z tunerem satelitarnym i naziemnym, który pozwala na integrację kanałów z obu źródeł w jednej, wygodnej liście programów. Niezależnie od wyboru, istotne jest postawienie na wysokiej jakości komponenty i fachowy montaż, co zagwarantuje satysfakcję z użytkowania przez długi czas. W razie jakichkolwiek wątpliwości zawsze warto skonsultować się z profesjonalnym instalatorem, który doradzi najlepsze rozwiązanie dla konkretnego miejsca zamieszkania.